เว็บหวยออนไลน์กับผลกระทบต่อสุขภาพจิต แนวทางเข้าใจและขอความช่วยเหลือ

ภาพรวมความเสี่ยงของเว็บหวยออนไลน์ต่อสุขภาพจิต

การขยายตัวของเว็บหวยออนไลน์ในประเทศไทยตลอดครึ่งทศวรรษที่ผ่านมา ก่อความเสี่ยงต่อสุขภาพจิตของประชาชนในระดับที่ต้องจับตาอย่างจริงจัง เว็บเหล่านี้ให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง มีประเภทหวยหลากหลายที่ออกรางวัลถี่ที่สุดถึง 88 รอบต่อวัน และเข้าถึงได้ง่ายเพียงมีสมาร์ทโฟน ปัจจัยเหล่านี้เพิ่มความเสี่ยงต่อการพัฒนาไปสู่ภาวะติดพนันตามเกณฑ์ทางคลินิกอย่างมีนัยสำคัญ

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ประมาณการว่าประชากรไทยประมาณร้อยละ 2 ถึง 5 มีพฤติกรรมการพนันในระดับที่เป็นปัญหา (problem gambling) และประมาณร้อยละ 0.5 ถึง 1 เข้าเกณฑ์ Gambling Disorder ตาม DSM-5 ตัวเลขนี้แปลว่ามีผู้ที่ได้รับผลกระทบหลายแสนคน และในแต่ละคนยังกระทบครอบครัวอีก 3 ถึง 5 คนโดยเฉลี่ย ทำให้ผลกระทบทางสังคมมีขนาดใหญ่กว่าที่ปรากฏในสถิติทางการ

หวยรู้ทันจัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูลที่มีหลักฐานทางวิชาการรองรับ ช่องทางขอความช่วยเหลือที่มีอยู่จริง และแนวทางการรับมือทั้งสำหรับผู้ป่วยและครอบครัว เรายึดหลักการดูแลผู้อ่านด้วยความเห็นอกเห็นใจ ไม่ตัดสิน และเชื่อมั่นว่าการฟื้นตัวเป็นไปได้เสมอ ไม่ว่าปัจจุบันสถานการณ์จะดูมืดมนแค่ไหน

ภาวะติดพนันเชิงคลินิก ไม่ใช่แค่นิสัยไม่ดี

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดในสังคมไทยคือการมองภาวะติดพนันในฐานะนิสัยไม่ดี ความอ่อนแอทางจิตใจ หรือปัญหาทางศีลธรรม ในความเป็นจริงทางการแพทย์ ภาวะติดพนันเป็นความผิดปกติทางจิตประเภทหนึ่งที่มีกลไกทางสมองชัดเจน ระบบให้รางวัลของสมองบริเวณ nucleus accumbens และ ventral tegmental area ที่ปกติทำงานร่วมกับสารสื่อประสาท dopamine เพื่อสนับสนุนพฤติกรรมที่จำเป็นต่อการอยู่รอด ถูกไฮแจ็คโดยกลไกของการพนันจนทำงานผิดปกติ

ผู้ป่วยภาวะติดพนันไม่ได้เลือกที่จะติด เช่นเดียวกับผู้ป่วยภาวะติดสารเสพติดหรือติดแอลกอฮอล์ พวกเขาไม่ได้อ่อนแอกว่าคนอื่น ไม่ได้มีศีลธรรมน้อยกว่า และไม่ได้รักครอบครัวของตนเองน้อยกว่า สิ่งที่เกิดขึ้นคือระบบสมองที่ควรควบคุมพฤติกรรมได้ ถูกเปลี่ยนแปลงจนไม่สามารถหยุดพฤติกรรมได้แม้จะเห็นผลเสียชัดเจน

การรับรู้ภาวะติดในฐานะโรคเป็นก้าวสำคัญของการฟื้นตัว ทั้งสำหรับผู้ป่วยและครอบครัว การหยุดตำหนิและหันไปหาการรักษาเป็นทางเลือกที่มีความหวังกว่ามาก งานวิจัยแสดงว่าภาวะติดพนันตอบสนองต่อการรักษาแบบเดียวกับภาวะติดอื่น คือการบำบัดจิตใจ ยา และกลุ่มสนับสนุน ผู้ที่เข้ารับการรักษาอย่างเป็นระบบมีอัตราการฟื้นตัวสูงกว่าผู้ที่พยายามเลิกด้วยตนเองอย่างมีนัยสำคัญ

หลักเกณฑ์การวินิจฉัย Gambling Disorder ตาม DSM-5

DSM-5 คือคู่มือการวินิจฉัยและสถิติของความผิดปกติทางจิตฉบับที่ 5 จัดทำโดย American Psychiatric Association ใช้เป็นมาตรฐานในการวินิจฉัยโรคทางจิตทั่วโลกรวมถึงในประเทศไทย เกณฑ์การวินิจฉัย Gambling Disorder ตาม DSM-5 ประกอบด้วยพฤติกรรมและอาการ 9 ข้อ ผู้ที่มี 4 ข้อขึ้นไปในระยะเวลา 12 เดือน อาจได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น Gambling Disorder

เกณฑ์เก้าข้อประกอบด้วย การต้องเดิมพันด้วยเงินจำนวนมากขึ้นเพื่อให้ได้ความตื่นเต้นเท่าเดิม ความหงุดหงิดหรืออารมณ์เสียเมื่อพยายามลดหรือหยุดเดิมพัน ความพยายามซ้ำๆ ที่จะควบคุม ลด หรือหยุดการเดิมพันที่ไม่สำเร็จ การคิดถึงการเดิมพันบ่อยครั้ง เช่น นึกถึงประสบการณ์ในอดีต วางแผนครั้งต่อไป หรือคิดหาวิธีหาเงินมาเดิมพัน การเดิมพันเมื่อรู้สึกเครียด เช่น เศร้า วิตก หรือรู้สึกไม่สบายใจ

เกณฑ์ที่เหลือคือ การกลับไปเดิมพันซ้ำหลังเสียเงิน หวังจะได้เงินคืน (chasing losses) การโกหกคนใกล้ตัวเพื่อปกปิดขอบเขตของการเดิมพัน การสูญเสียหรือทำให้เกิดความเสียหายต่อความสัมพันธ์ งาน การศึกษา หรือโอกาสในอาชีพเนื่องจากการเดิมพัน และการพึ่งพาผู้อื่นในการจัดหาเงินเพื่อบรรเทาสถานการณ์ทางการเงินที่เกิดจากการเดิมพัน

ระดับความรุนแรงแบ่งเป็นสามระดับ ระดับ mild คือมี 4 ถึง 5 เกณฑ์ ระดับ moderate คือ 6 ถึง 7 เกณฑ์ และระดับ severe คือ 8 ถึง 9 เกณฑ์ การประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ เช่น จิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาคลินิกให้ผลที่แม่นยำกว่าการประเมินตนเอง แต่การทำแบบประเมินตนเองก็เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการตัดสินใจขอความช่วยเหลือ

เกณฑ์ ICD-11 และมุมมองขององค์การอนามัยโลก

ICD-11 คือระบบการจัดหมวดโรคระหว่างประเทศฉบับที่ 11 ขององค์การอนามัยโลก (WHO) ที่มีผลบังคับใช้ในระบบสาธารณสุขทั่วโลกตั้งแต่ปี ค.ศ. 2022 เกณฑ์ Gambling Disorder (รหัส 6C50) ของ ICD-11 มีความคล้ายคลึงกับ DSM-5 แต่มีการปรับให้เน้นสามองค์ประกอบหลัก เพื่อลดจำนวนเกณฑ์ที่ต้องประเมินและเพิ่มความชัดเจนในการวินิจฉัย

องค์ประกอบแรกคือการสูญเสียการควบคุมพฤติกรรมการพนัน ผู้ป่วยไม่สามารถหยุด ลด หรือควบคุมเวลาและความถี่ของการเล่นได้ แม้จะพยายามอย่างต่อเนื่อง องค์ประกอบที่สองคือการให้ความสำคัญกับการพนันมากขึ้นเรื่อยๆ จนกลบเกียนกิจกรรมและความสนใจอื่นในชีวิต การพนันกลายเป็นศูนย์กลางความคิด ทั้งในทางบวก (ตื่นเต้น) และทางลบ (เครียด กังวล)

องค์ประกอบที่สามคือการเล่นต่อหรือเพิ่มขึ้นแม้เผชิญผลกระทบทางลบ ผู้ป่วยยังคงเล่นแม้จะสูญเสียเงิน ความสัมพันธ์ สุขภาพจิต หรือหน้าที่การงาน อาการทั้งสามองค์ประกอบต้องปรากฏต่อเนื่องอย่างน้อย 12 เดือน จึงจะเข้าเกณฑ์การวินิจฉัย (บางกรณีที่รุนแรงและก่ออันตรายชัดเจนอาจวินิจฉัยได้ในระยะสั้นกว่านั้น)

ICD-11 ยังแยก Gambling Disorder ออกเป็นสองรูปแบบ คือ predominantly online และ predominantly offline การแยกนี้ตระหนักถึงความแตกต่างของกลไกทางจิตวิทยาระหว่างการเล่นในสถานที่จริงและการเล่นออนไลน์ ในบริบทของเว็บหวยออนไลน์ในไทย รูปแบบ predominantly online เป็นที่พบมากที่สุด และมักดำเนินไปสู่ระดับรุนแรงเร็วกว่าเนื่องจากการเข้าถึงตลอด 24 ชั่วโมงและความถี่ของการออกรางวัลที่สูง

ปัจจัยเสี่ยงและปัจจัยป้องกันการเกิดภาวะติดพนัน

ไม่ใช่ทุกคนที่เล่นพนันจะพัฒนาไปสู่ภาวะติด งานวิจัยระบุปัจจัยเสี่ยงและปัจจัยป้องกันที่ช่วยอธิบายว่าเหตุใดบางคนจึงเป็น การเข้าใจปัจจัยเหล่านี้ช่วยในการประเมินความเสี่ยงของตนเองและการวางแผนป้องกัน

ปัจจัยเสี่ยงทางชีววิทยารวมถึงประวัติครอบครัว ผู้ที่มีพ่อ แม่ หรือพี่น้องเคยติดพนันหรือติดสารเสพติดมีความเสี่ยงสูงกว่าประชากรทั่วไป 2 ถึง 4 เท่า เพศชายมีความเสี่ยงสูงกว่าเพศหญิงในภาพรวม แต่หญิงที่ติดมักพัฒนาเร็วกว่าและมีความรุนแรงมากกว่า อายุที่เริ่มเล่นก็สำคัญ ผู้ที่เริ่มเล่นตั้งแต่วัยรุ่นมีความเสี่ยงสูงกว่าผู้ที่เริ่มในวัยผู้ใหญ่

ปัจจัยเสี่ยงทางจิตวิทยารวมถึงลักษณะบุคลิกภาพที่มีความหุนหันพลันแล่นสูง (impulsivity) การหาความตื่นเต้นสูง (sensation seeking) ประวัติภาวะทางจิตอื่น เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล ADHD หรือ PTSD และประวัติการถูกทารุณกรรมหรือประสบการณ์กระทบกระเทือนในวัยเด็ก ผู้ที่มีความเครียดเรื้อรังหรือใช้การพนันเป็นกลไกรับมือกับอารมณ์ก็มีความเสี่ยงสูงขึ้น

ปัจจัยเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อมรวมถึงการมีคนใกล้ตัวที่เล่นพนัน การเข้าถึงพนันได้ง่าย การมีเวลาว่างและเงินสดมาก ปัญหาความสัมพันธ์ในครอบครัว การว่างงาน ประวัติหนี้สิน และวัฒนธรรมที่ปกติวิสัยเรื่องการเล่นตัวเลข

ในทางกลับกัน ปัจจัยป้องกันที่ช่วยลดความเสี่ยงรวมถึงความสัมพันธ์ครอบครัวที่แข็งแรง การมีเป้าหมายและความหมายในชีวิตนอกเหนือจากการเล่น การมีทักษะรับมือกับความเครียดที่หลากหลาย การมีสุขภาพจิตที่ดีในภาพรวม การมีรายได้ที่มั่นคง และการมีความเข้าใจถึงกลไกทางคณิตศาสตร์ของการพนัน ผู้ที่มีปัจจัยป้องกันแข็งแรงมักไม่พัฒนาไปสู่ภาวะติดแม้จะเล่นเป็นครั้งคราว

ผลกระทบต่อสมองและระบบให้รางวัล

งานวิจัยด้าน neuroimaging ในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมาได้เปิดเผยกลไกทางสมองของภาวะติดพนันในรายละเอียดที่ไม่เคยเห็นมาก่อน ผู้ป่วยภาวะติดพนันแสดงรูปแบบการทำงานของสมองที่คล้ายคลึงกับผู้ป่วยภาวะติดสารเสพติดในหลายมิติ ทำให้การจัดกลุ่ม Gambling Disorder เข้ากับ Substance-Related Disorders ใน DSM-5 มีหลักฐานทางประสาทวิทยารองรับอย่างแน่นหนา

ระบบให้รางวัลของสมองประกอบด้วยเส้นทาง mesolimbic ที่เชื่อมโยง ventral tegmental area (VTA) กับ nucleus accumbens ผ่านสารสื่อประสาท dopamine ในสภาวะปกติ ระบบนี้ทำงานสนับสนุนพฤติกรรมที่จำเป็นต่อการอยู่รอด เช่น การกิน การผสมพันธุ์ และการเข้าสังคม ในภาวะติดพนัน ระบบนี้ตอบสนองต่อสัญญาณของการพนัน (cue) อย่างรุนแรงมากกว่าปกติ ทำให้เกิดความอยากที่ยากจะต้านทาน

นอกจากระบบให้รางวัลแล้ว ภาวะติดพนันยังเปลี่ยนแปลง prefrontal cortex ซึ่งเป็นบริเวณที่รับผิดชอบการควบคุมตนเอง การตัดสินใจ และการชั่งน้ำหนักผลระยะยาว การทำงานของบริเวณนี้ลดลง ทำให้ผู้ป่วยยากจะยับยั้งพฤติกรรมแม้จะรู้ผลเสีย ในเชิงพฤติกรรม การเปลี่ยนแปลงนี้ปรากฏเป็นการเลือกผลลัพธ์ระยะสั้นมากกว่าประโยชน์ระยะยาว การไม่สามารถวางแผนอนาคต และการทำสิ่งที่รู้ว่าเป็นอันตรายซ้ำๆ

ระบบความเครียด (stress axis) โดยเฉพาะ HPA axis ก็เปลี่ยนแปลงในภาวะติด ทำให้ระดับ cortisol และการตอบสนองต่อความเครียดผิดปกติ ผู้ป่วยมักรู้สึกว่าการพนันช่วยลดความเครียดในระยะสั้น แต่ในระยะยาวการพนันเป็นทั้งสาเหตุและผลของความเครียด กลายเป็นวงจรที่ยากจะแยกออก

ความหวังในทางบวกคือ สมองมีความยืดหยุ่น (neuroplasticity) การเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากภาวะติดสามารถถูกย้อนกลับได้บางส่วนเมื่อหยุดพฤติกรรมและเข้ารับการรักษาต่อเนื่อง งานวิจัยพบว่าหลังการรักษา 6 ถึง 12 เดือน การทำงานของ prefrontal cortex ในผู้ป่วยฟื้นตัวจะปรับปรุงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ นี่คือเหตุผลที่การเข้ารักษาแต่เนิ่นๆ และการรักษาต่อเนื่องมีความสำคัญ

สัญญาณเตือน 10 ประการที่ควรสังเกตในตนเอง

การตระหนักถึงสัญญาณเตือนเป็นก้าวแรกของการดูแลตนเอง สัญญาณสิบประการต่อไปนี้ปรับปรุงจากเกณฑ์ DSM-5 และแบบประเมิน SOGS (South Oaks Gambling Screen) ที่ใช้กันแพร่หลาย หากคุณตอบใช่กับสัญญาณตั้งแต่ 4 ข้อขึ้นไปในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

หนึ่ง คุณคิดถึงการเล่นหวยหรือการพนันบ่อยครั้ง แม้ในช่วงที่ควรมุ่งความสนใจไปที่งานหรือครอบครัว สอง คุณต้องเดิมพันด้วยเงินจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อให้ได้ความตื่นเต้นเท่าเดิม สาม คุณรู้สึกหงุดหงิดหรืออารมณ์เสียเมื่อพยายามลดหรือหยุดเล่น สี่ คุณเคยพยายามหลายครั้งที่จะควบคุมการเล่นแต่ไม่สำเร็จ ห้า คุณใช้การเล่นเป็นวิธีบรรเทาความรู้สึกเครียด เศร้า หรือวิตกกังวล

หก คุณกลับไปเล่นซ้ำหลังเสียเงิน หวังจะได้เงินคืน (chasing losses) เจ็ด คุณโกหกครอบครัวหรือคนใกล้ตัวเกี่ยวกับขอบเขตของการเล่น แปด การเล่นก่อให้เกิดปัญหาในงาน การศึกษา ความสัมพันธ์ หรือโอกาสในอาชีพ เก้า คุณต้องพึ่งพาผู้อื่นในการยืมเงินหรือช่วยเหลือทางการเงินเนื่องจากการเล่น สิบ คุณรู้สึกละอายหรือรู้สึกผิดกับพฤติกรรมของตนเอง แต่ไม่สามารถหยุดได้

สำคัญที่ต้องเน้นว่า การตระหนักถึงสัญญาณเตือนไม่ใช่เพื่อทำร้ายตนเองด้วยความละอาย แต่เพื่อเปิดโอกาสให้ตนเองได้รับการช่วยเหลืออย่างที่ทุกคนสมควรได้รับ ภาวะติดเป็นโรค ไม่ใช่ความผิดของคุณ การขอความช่วยเหลือคือการดูแลสุขภาพ ไม่ใช่ความอ่อนแอ

ผลกระทบต่อครอบครัวและวงจรความเจ็บปวด

ภาวะติดพนันแตกต่างจากภาวะทางจิตอื่นๆ ในแง่ที่ผลกระทบขยายไปยังคนใกล้ตัวอย่างรุนแรงในทันที ครอบครัวของผู้ป่วยเผชิญกับความเจ็บปวดทั้งในเชิงการเงิน อารมณ์ และความสัมพันธ์ ในหลายกรณีความเจ็บปวดของครอบครัวลึกกว่าผลกระทบต่อตัวผู้ป่วยเอง เนื่องจากพวกเขาเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นแต่ไม่สามารถเปลี่ยนได้ด้วยตนเอง

ผลกระทบทางการเงินเป็นสิ่งที่มองเห็นได้ชัดเจนที่สุด หนี้สินสะสม ทรัพย์สินร่วมของครอบครัวสูญเสีย เงินออมของบุตรถูกใช้ไป ในกรณีที่รุนแรง บ้านหรือกิจการของครอบครัวอาจถูกยึด สมาชิกครอบครัวรุ่นแรงงานอาจต้องทำงานเพิ่มเพื่อชดเชย รุ่นผู้สูงอายุอาจต้องใช้เงินเกษียณเพื่อช่วยเหลือ ทำให้กระทบทุกรุ่นในครอบครัวใหญ่

ผลกระทบทางอารมณ์ก็หนักไม่แพ้กัน คู่ครองต้องเผชิญกับการโกหกซ้ำแล้วซ้ำเล่า ความหวังที่พังทลาย และความไม่ไว้วางใจที่สะสม บุตรที่โตขึ้นในบ้านที่มีสมาชิกติดพนันมักพัฒนาภาวะวิตกกังวลและซึมเศร้าในอัตราที่สูงกว่าเด็กทั่วไป และมีความเสี่ยงในการติดพนันหรือติดสารเสพติดในวัยผู้ใหญ่ที่สูงขึ้น 2 ถึง 3 เท่า

ในระยะยาว วงจรความเจ็บปวดในครอบครัวอาจนำไปสู่การหย่าร้าง การแยกจากกันของสมาชิก ปัญหาสุขภาพจิตข้ามรุ่น และในบางกรณีนำไปสู่ความรุนแรงในครอบครัว การรับรู้ผลกระทบเหล่านี้ไม่ใช่เพื่อขยายความละอายในผู้ป่วย แต่เพื่อเน้นย้ำว่าการรักษาไม่ใช่เรื่องของบุคคลเดียว แต่เป็นการดูแลระบบครอบครัวทั้งหมด และในหลายกรณี ครอบครัวเองก็ต้องการการรักษาและการสนับสนุน ไม่น้อยกว่าผู้ป่วย

ระดับความเสี่ยงของประเภทหวยที่แตกต่างกัน

ประเภทของกิจกรรมพนันมีผลต่อความเสี่ยงในการพัฒนาไปสู่ภาวะติดในระดับที่แตกต่างกัน งานวิจัยด้านจิตวิทยาการพนันชี้ปัจจัยหลักสองประการที่กำหนดความเสี่ยง คือ ความถี่ของการออกรางวัล และช่องว่างระหว่างการเดิมพันกับผลลัพธ์ ยิ่งความถี่สูงและช่องว่างสั้น ยิ่งเสี่ยงสูง

หวยยี่กีเป็นประเภทที่มีความเสี่ยงสูงที่สุดเนื่องจากความถี่การออกรางวัลใกล้เคียงกับ slot machine ในต่างประเทศ ซึ่งเป็นรูปแบบพนันที่มีอัตราการก่อภาวะติดสูงที่สุดในระดับสากล ผู้ที่เริ่มเล่นยี่กีมีโอกาสพัฒนาไปสู่ภาวะติดเร็วกว่าผู้ที่เล่นหวยรัฐบาลปกติหลายสิบเท่า

ในบริบทของเว็บหวยออนไลน์ผิดกฎหมาย ผู้ให้บริการมักผลักดันหวยยี่กีอย่างเข้มข้นเนื่องจากทำกำไรสูงสุดต่อผู้ใช้ ทุกครั้งที่ผู้เล่นเข้าเล่นในบัญชี ระบบจะเสนอตัวเลือกหวยยี่กีเป็นอันดับแรก การรับรู้ว่าประเภทที่ถูกเสนอบ่อยที่สุดคือประเภทที่เสี่ยงที่สุด เป็นข้อมูลสำคัญที่ผู้บริโภคควรทราบ

ขั้นตอนขอความช่วยเหลือ 7 ขั้น

สำหรับผู้ที่ตระหนักว่าตนเองหรือคนใกล้ตัวอาจต้องการความช่วยเหลือ ขั้นตอนต่อไปนี้เรียบเรียงเป็นลำดับที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำ ไม่จำเป็นต้องทำครบทุกขั้นในทันที แต่ควรเริ่มจากขั้นที่รู้สึกพร้อมและก้าวต่อไปตามจังหวะของตนเอง

1. 1รับรู้ปัญหา. การยอมรับกับตนเองว่ามีสิ่งที่ต้องดูแลเป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุด ไม่จำเป็นต้องบอกใครในขั้นนี้ แค่กับตัวเองก็เพียงพอ
2. 2ทำแบบประเมินตนเอง. ใช้เกณฑ์ DSM-5 หรือแบบประเมิน SOGS ที่กรมสุขภาพจิตเผยแพร่ เพื่อประเมินระดับความรุนแรงของสถานการณ์
3. 3โทรสายด่วน 1323. สายด่วนสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิตให้บริการปรึกษา 24 ชั่วโมง เจ้าหน้าที่รับฟังโดยไม่ตัดสิน ให้ข้อมูลและแนะนำสถานพยาบาลใกล้บ้าน การโทรเป็นความลับ ไม่ต้องเปิดเผยชื่อจริง
4. 4นัดพบผู้เชี่ยวชาญ. ขอนัดพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาคลินิกที่โรงพยาบาลจิตเวชในสังกัดกรมสุขภาพจิต หรือโรงพยาบาลรัฐใกล้บ้าน เพื่อรับการประเมินและวางแผนการรักษา
5. 5บอกคนที่ไว้ใจได้. แบ่งปันเรื่องกับสมาชิกครอบครัวหรือเพื่อนที่คุณไว้วางใจ การมีคนสนับสนุนเพิ่มโอกาสสำเร็จอย่างมีนัยสำคัญ ไม่ต้องบอกทุกคน เริ่มจาก 1 ถึง 2 คน
6. 6เข้าร่วมกลุ่มสนับสนุน. ค้นหากลุ่ม GA (Gamblers Anonymous) ในพื้นที่ หรือกลุ่มออนไลน์ที่ปลอดภัย การพูดคุยกับผู้ที่เผชิญประสบการณ์เดียวกันช่วยลดความรู้สึกโดดเดี่ยว
7. 7ปิดกั้นการเข้าถึง. ใช้เครื่องมือ เช่น Gamban ปิดกั้นเว็บพนัน ตั้งค่า DNS filtering บนเราเตอร์บ้าน ขอให้ครอบครัวช่วยจัดการเรื่องเงินในช่วงเริ่มต้น

บทบาทของสายด่วนสุขภาพจิต 1323

สายด่วนสุขภาพจิต 1323 เป็นบริการของกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ให้บริการโทรฟรีตลอด 24 ชั่วโมงทุกวัน เจ้าหน้าที่ประจำสายเป็นนักจิตวิทยาที่ผ่านการอบรมเฉพาะทางในการให้คำปรึกษาผ่านโทรศัพท์ พวกเขาสามารถให้บริการในหลายด้าน ทั้งการปรึกษาปัญหาสุขภาพจิตทั่วไป การประเมินเบื้องต้น การให้กำลังใจในภาวะวิกฤต และการแนะนำบริการต่อเนื่อง

สำหรับผู้มีปัญหาภาวะติดพนัน สายด่วน 1323 เป็นจุดเข้าถึงระบบการดูแลที่เข้าถึงง่ายที่สุด ไม่ต้องมีนัดล่วงหน้า ไม่ต้องเปิดเผยชื่อจริง ไม่ต้องเดินทางไปที่ใด และเป็นความลับตามหลักจริยธรรมวิชาชีพ ผู้โทรสามารถขอปรึกษาซ้ำได้หลายครั้ง หรือขอให้แนะนำสถานพยาบาลใกล้บ้านสำหรับการดูแลต่อเนื่อง

ในกรณีที่ผู้โทรอยู่ในภาวะวิกฤต เช่น มีความคิดทำร้ายตนเอง เจ้าหน้าที่ 1323 ได้รับการอบรมในการประเมินและตอบสนอง ในกรณีจำเป็น พวกเขาสามารถประสานกับหน่วยกู้ชีพหรือบริการฉุกเฉินในพื้นที่ของผู้โทร ผู้ที่กำลังเผชิญวิกฤตไม่ควรลังเลที่จะโทร แม้เพียงเพื่อได้พูดคุยกับใครสักคนที่พร้อมรับฟัง

สำหรับสมาชิกครอบครัวของผู้ป่วยภาวะติด สายด่วน 1323 ก็ให้บริการเช่นกัน เจ้าหน้าที่สามารถให้คำแนะนำเรื่องการรับมือกับสมาชิกครอบครัวที่ติด การจัดการอารมณ์ของตนเอง และการหาเครือข่ายสนับสนุนเช่น กลุ่ม Gam-Anon ครอบครัวไม่จำเป็นต้องเผชิญปัญหาโดยลำพัง และการดูแลตนเองของครอบครัวก็เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ป่วยด้วย

คลินิกและสถานพยาบาลที่ให้บริการเฉพาะทาง

ประเทศไทยมีเครือข่ายโรงพยาบาลจิตเวชในสังกัดกรมสุขภาพจิตกระจายทั่วประเทศ ที่ให้บริการรักษาภาวะติดพนันโดยจิตแพทย์และทีมสหวิชาชีพ บริการรวมถึงการประเมิน การบำบัดด้วย CBT การใช้ยา (naltrexone และยาร่วมสำหรับภาวะจิตเวชร่วม) และการเข้ากลุ่มบำบัด

โรงพยาบาลจิตเวชหลักในกรุงเทพและปริมณฑล ได้แก่ สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ โรงพยาบาลศรีธัญญา และโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ในภูมิภาคมีโรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ โรงพยาบาลจิตเวชสงขลาราชนครินทร์ และโรงพยาบาลสวนสราญรมย์ สุราษฎร์ธานี ครอบคลุมทุกภูมิภาค

สำหรับผู้ที่ไม่สะดวกไปโรงพยาบาลจิตเวชโดยตรง โรงพยาบาลของรัฐทั่วไปจำนวนมากมีแผนกจิตเวชที่รับปรึกษา ผู้ป่วยสิทธิ์ประกันสุขภาพถ้วนหน้าสามารถเข้ารับบริการโดยเสียค่าใช้จ่ายเพียงเล็กน้อยหรือฟรี ผู้ป่วยสิทธิ์ประกันสังคมและสิทธิ์ข้าราชการก็ได้รับบริการภายใต้สิทธิ์ของตน

สำหรับผู้ที่ต้องการบริการเอกชน โรงพยาบาลจิตเวชเอกชนและคลินิกเฉพาะทางในกรุงเทพและเมืองใหญ่ให้บริการเช่นกัน ค่าใช้จ่ายสูงกว่าโรงพยาบาลของรัฐ แต่มีข้อได้เปรียบเรื่องระยะเวลารอน้อยและความยืดหยุ่นของนัด การเลือกใช้บริการเอกชนควรตรวจสอบว่าผู้ให้บริการมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพและมีประสบการณ์เฉพาะทางด้านภาวะติด

กลุ่มสนับสนุนและมูลนิธิที่เกี่ยวข้อง

นอกจากบริการทางการแพทย์แล้ว กลุ่มสนับสนุนและมูลนิธิเป็นทรัพยากรสำคัญในการฟื้นตัว การเข้ากลุ่มที่ผู้เข้าร่วมมีประสบการณ์เดียวกันช่วยลดความรู้สึกโดดเดี่ยว ให้กำลังใจ และแบ่งปันกลยุทธ์ที่ใช้ได้ผลจริง

Gamblers Anonymous (GA) เป็นกลุ่มสนับสนุนที่ใช้โปรแกรม 12 ขั้นตอน คล้ายกับ Alcoholics Anonymous สมาชิกช่วยเหลือซึ่งกันและกันโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ในประเทศไทยมีกลุ่ม GA ที่จัดประชุมเป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษในกรุงเทพและเมืองใหญ่ ผู้สนใจสามารถค้นหาข้อมูลผ่าน gamblersanonymous.org หรือสอบถามจากคลินิกจิตเวช

สำหรับสมาชิกครอบครัว Gam-Anon เป็นกลุ่มที่ออกแบบเฉพาะ ให้พื้นที่สำหรับผู้ที่ได้รับผลกระทบจากภาวะติดพนันของคนใกล้ตัว สมาชิกได้แบ่งปันประสบการณ์ เรียนรู้กลยุทธ์รับมือ และค้นพบว่าไม่ได้อยู่คนเดียวในการเผชิญปัญหา

มูลนิธิดูแลใจไทย ซึ่งเป็นผู้จัดพิมพ์เว็บหวยรู้ทัน จัดกิจกรรมสนับสนุนและการอบรมสำหรับครอบครัวผู้ติดพนัน ผู้สนใจสามารถติดต่อผ่านช่องทางที่ระบุในหน้าติดต่อของเว็บไซต์

ในระดับออนไลน์ กลุ่ม LINE และ Facebook ที่จัดโดยผู้ที่เคยผ่านประสบการณ์ภาวะติดพนันเป็นทางเลือกที่เข้าถึงได้สำหรับผู้ที่ไม่สะดวกไปประชุมพบหน้า อย่างไรก็ตาม กลุ่มออนไลน์ที่ไม่มีผู้เชี่ยวชาญกำกับควรใช้เป็นเครื่องมือเสริม ไม่ใช่แทนการรักษาที่มีโครงสร้าง ควรระวังกลุ่มที่แอบอ้างเพื่อขายบริการหรือผลิตภัณฑ์

ข้อความจากบรรณาธิการถึงผู้อ่านที่กำลังเผชิญปัญหา

หากคุณกำลังอ่านบทความนี้เพราะสงสัยว่าตนเองอาจมีปัญหากับการเล่นหวย หรือรู้สึกกังวลเรื่องคนใกล้ตัว ผมและกองบรรณาธิการหวยรู้ทันขอให้คุณรับรู้ว่า สิ่งที่คุณกำลังเผชิญเป็นเรื่องจริง เป็นเรื่องที่ประชาชนไทยจำนวนมากเผชิญเช่นกัน และเป็นเรื่องที่สามารถได้รับการดูแลได้

ภาวะติดพนันไม่ใช่ความอ่อนแอ ไม่ใช่ความล้มเหลวทางศีลธรรม และไม่ใช่ปัญหาที่คุณสร้างขึ้นเพียงลำพัง มันเป็นโรคที่มีกลไกทางสมองชัดเจน ตอบสนองต่อการรักษา และสามารถฟื้นตัวได้ อัตราการฟื้นตัวของผู้ที่เข้ารับการรักษาอย่างเป็นระบบสูงกว่าที่คนทั่วไปคาดคิด ผู้ป่วยจำนวนมากใช้ชีวิตหลังการฟื้นตัวได้อย่างมีความหมายและมีความสุข

สิ่งที่ยากที่สุดคือก้าวแรก การยอมรับว่ามีปัญหา และการขอความช่วยเหลือ เมื่อคุณโทรสายด่วน 1323 หรือเดินเข้าไปในคลินิกจิตเวชครั้งแรก ความละอายและความกลัวจะรู้สึกแรงมาก ขอให้ทราบว่า เจ้าหน้าที่ทุกคนที่จะพบคุณผ่านการอบรมมาโดยเฉพาะเพื่อรับฟังโดยไม่ตัดสิน และพวกเขาได้พบผู้คนที่มาด้วยเหตุผลเดียวกับคุณมาแล้วนับพันคน คุณไม่แปลก และคุณไม่ได้อยู่คนเดียว

ถ้าคุณกำลังกังวลเรื่องคนในครอบครัว ขอให้ทราบว่าความรักและความปรารถนาดีของคุณเป็นทรัพยากรที่มีค่า แม้ในตอนที่ผู้ป่วยยังไม่พร้อมรับความช่วยเหลือ ครอบครัวก็สามารถดูแลตนเองผ่านการเข้าร่วมกลุ่ม Gam-Anon การขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ และการเรียนรู้ทักษะการอยู่ร่วมกับผู้ป่วยอย่างสร้างสรรค์ การดูแลตนเองไม่ใช่ความเห็นแก่ตัว แต่เป็นการรักษาความสามารถในการช่วยเหลือคนที่คุณรัก

ท้ายที่สุด ขอให้จำไว้ว่าการฟื้นตัวเป็นกระบวนการ ไม่ใช่เหตุการณ์ครั้งเดียว จะมีวันที่ก้าวหน้า จะมีวันที่รู้สึกถอย จะมีวันที่รู้สึกท้อ จะมีวันที่รู้สึกมีความหวัง ทั้งหมดนี้เป็นส่วนหนึ่งของเส้นทาง สิ่งที่สำคัญคือการไม่หยุดเดิน แม้ก้าวเดียว ทีละก้าว ทีละวัน คุณจะพบว่าเส้นทางนำไปสู่ที่ที่ดีกว่าที่คุณคาดคิดไว้